Nhiều dự án làm mới di sản Việt tạo được tiếng vang, nhưng không ít dự án lắng xuống nhanh vì thiếu mô hình duy trì. Một diễn đàn tại Hà Nội đã đặt câu hỏi: khi đã có sức hút, làm sao để đi tiếp?
Bối cảnh
Theo rgb.vn, Diễn đàn “Công nghệ số và AI trong kiến tạo nền kinh tế sáng tạo” tổ chức ngày 08/10/2026 tại Hà Nội, trong khuôn khổ lễ công bố Giải thưởng Việt Nam Rồng Xanh 2026, đã giới thiệu nhiều dự án như Rùa Đậu Đậu tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám (khai thác từ hệ thống 82 bia Tiến sĩ), Chim Lạc Lạc tại Đền Hùng, Voi Linh Sơn tại Yên Tử.
Theo tài liệu diễn đàn, một dự án muốn trở thành IP văn hóa bền vững cần giải quyết năm bài toán: làm rõ quyền sở hữu, minh bạch dữ liệu, xác lập đường ra thị trường, kết nối chuỗi chuyên môn và ứng dụng công nghệ có trách nhiệm.
Cái gì của chung, cái gì của nhà sáng tạo?
Chất liệu gốc như hình rùa đội bia hay chim Lạc trên trống đồng thuộc về cộng đồng. Nhưng phần biểu đạt mới — tạo hình, nét mặt, bảng màu, tên gọi, tính cách, cốt truyện của một nhân vật cụ thể — có thể được bảo hộ dưới dạng quyền tác giả, nhãn hiệu hoặc kiểu dáng công nghiệp.
Bài học được nhắc tại diễn đàn là Kumamon của tỉnh Kumamoto (Nhật Bản): chính quyền tỉnh nắm bản quyền và đặt quy định cấp phép rõ ràng cho doanh nghiệp; doanh thu liên quan đến Kumamon được tỉnh công bố khoảng 100 tỷ yên trong giai đoạn 2011–2021.
Doanh nghiệp làm mascot cần nhớ gì?
- Xác lập quyền từ bản phác thảo đầu tiên: ai đứng tên tác giả, ai nắm quyền khai thác.
- Quy định rõ phạm vi sử dụng: sản phẩm nào, thời hạn bao lâu, lãnh thổ nào.
- Xây bộ quy chuẩn nhân vật (tư thế, biểu cảm, màu) để dùng nhất quán lâu dài.
TAGENCY bàn giao mascot kèm bộ tư thế và quy chuẩn sử dụng, như dự án mascot FECON. Đọc thêm mascot — gương mặt thương hiệu.
Câu hỏi thường gặp
IP văn hóa là gì?
Là những sáng tạo phát triển từ tài nguyên văn hóa, gắn với đối tượng quyền sở hữu trí tuệ cụ thể và chủ thể quyền rõ ràng, như nhân vật, câu chuyện, tác phẩm.
Mascot doanh nghiệp có đăng ký bảo hộ được không?
Có. Phần tạo hình và tên gọi riêng của mascot có thể được bảo hộ quyền tác giả và/hoặc đăng ký nhãn hiệu; nên tham khảo đơn vị tư vấn sở hữu trí tuệ.
Nguồn tham khảo: rgb.vn. Bài viết được TAGENCY biên soạn lại, bổ sung góc nhìn và gợi ý áp dụng; ảnh minh họa có giấy phép mở, ghi công dưới ảnh bìa.
Muốn thương hiệu của bạn có một ý tưởng như vậy?
Gửi brief cho TAGENCY — chúng tôi phản hồi kèm gợi ý định dạng phù hợp.
Gửi brief




